Czujnik NOx w DAF XF i Scanii – objawy i diagnostyka
Czujnik NOx to jeden z najdroższych „drobnych” elementów w ciężarówce. Kiedy w DAF XF lub Scanii pojawia się błąd związany z tlenkami azotu, kierowca zwykle słyszy: „trzeba wymienić czujnik”. Czasem to prawda, ale nie zawsze. Ten tekst pokazuje, jak objawia się usterka, co oznaczają kody i jak potwierdzić, że winny jest właśnie czujnik NOx DAF czy Scanii, a nie wiązka, płyn czy katalizator.
Jak działa czujnik NOx w ciągniku
Czujnik składa się z sondy wkręconej w układ wydechowy i modułu elektronicznego połączonego z nią przewodem. Mierzy stężenie tlenków azotu w spalinach i przesyła wynik do sterownika przez magistralę CAN. W ciężarówkach Euro 6 zwykle są dwa czujniki: przed katalizatorem SCR (określa, ile NOx produkuje silnik) i za nim (sprawdza, ile zostało po redukcji). W części starszych ciężarówek Euro 5 spotyka się konfigurację z jednym czujnikiem za katalizatorem.
Objawy usterki czujnika NOx
- kontrolka układu emisji i komunikat o usterce oczyszczania spalin,
- uruchomienie licznika do ograniczenia momentu obrotowego,
- nienaturalne zużycie AdBlue – sterownik może dozować zbyt dużo lub zbyt mało na podstawie błędnego sygnału,
- błędy sprawności SCR mimo sprawnego dozowania,
- błędy komunikacji, gdy uszkodzony jest moduł lub wiązka.
Kody SPN, które najczęściej się pojawiają
| Kod | Dotyczy |
|---|---|
| SPN 3216 | czujnik NOx na wlocie układu oczyszczania (przed SCR) |
| SPN 3226 | czujnik NOx na wylocie (za SCR) |
| SPN 4364 | sprawność konwersji SCR |
Szczegóły znajdziesz na stronach SPN 3216 – czujnik NOx przed SCR i SPN 3226 – czujnik NOx za SCR. Znaczenie mają też wartości FMI, które mówią, czy chodzi o zwarcie, przerwę, brak sygnału czy wartość niewiarygodną. Szerzej opisujemy to w tekście błędy czujników NOx w ciężarówkach.
Jak potwierdzić, że winny jest sensor
Krok 1 – zasilanie i komunikacja
Sprawdzamy, czy moduł czujnika ma zasilanie i masę oraz czy jest widoczny na magistrali. Uszkodzone złącze, przetarta wiązka przy ramie czy korozja na pinach dają błędy identyczne jak martwy czujnik.
Krok 2 – wartości na żywo
Na nagrzanym silniku porównujemy odczyty obu czujników w różnych warunkach: na biegu jałowym, przy podwyższonych obrotach i – jeśli to możliwe – pod obciążeniem. Czujnik, który pokazuje stałą wartość, nie reaguje na zmianę obciążenia albo wskazuje wyniki niemożliwe fizycznie, jest podejrzany.
Krok 3 – wykluczenie innych przyczyn
Jeśli czujnik za SCR pokazuje wysokie NOx, może to być prawda – a przyczyną bywa płyn złej jakości, zablokowany dozownik lub zużyty katalizator. Wymiana czujnika niczego wtedy nie zmieni. Dlatego sprawdzamy też dozowanie i jakość AdBlue.
Krok 4 – test z czujnikiem referencyjnym
W uzasadnionych przypadkach porównanie z czujnikiem o znanym stanie rozwiewa wątpliwości.
DAF XF i Scania – na co zwracamy uwagę
W DAF XF z silnikiem MX-13 i w Scaniach serii R/S z silnikami DC13 problemy z czujnikami NOx są częste przy dużych przebiegach i w autach pracujących w zmiennych warunkach. Moduły czujników są narażone na wilgoć, sól i wibracje, a przewody na przetarcia. Zanim zamówimy część, oglądamy całą trasę wiązki. Informacje o SCR w jednej z popularnych wersji DAF znajdziesz na stronie DAF XF 106 MX-13 – układ SCR.
Oryginał czy zamiennik
Czujniki NOx są drogie, więc wielu przewoźników sięga po zamienniki. Różnice w jakości bywają duże. Zalety i ryzyka obu opcji opisujemy w artykule czujnik NOx – oryginał czy zamiennik.
Najczęstsze błędy przy wymianie czujnika NOx
- Wymiana bez diagnozy – nowy czujnik, a błąd wraca, bo przyczyną była wiązka lub płyn.
- Pomylenie czujników – czujnik przed i za SCR mogą mieć różne numery i oprogramowanie modułu; zamiana miejscami kończy się błędami.
- Brak adaptacji – w części ciężarówek po wymianie trzeba wykonać kalibrację lub skasować wartości uczenia.
- Uszkodzenie gwintu – zapieczony czujnik wykręcany na zimno potrafi uszkodzić gniazdo w rurze. Wykręcamy go na ciepłym układzie i z odpowiednim środkiem.
- Złe prowadzenie przewodu – przewód czujnika zbyt blisko gorących elementów albo bez mocowania szybko się uszkodzi.
Naprawa, wymiana, wyłączenie
Najpierw diagnostyka i naprawa: wiązka, złącze, czujnik, ewentualnie przyczyna w SCR. Wyłączenie czujnika NOx w oprogramowaniu wykonujemy wyłącznie na życzenie właściciela, który odpowiada za sposób użytkowania pojazdu (np. eksport, praca poza drogami publicznymi). Pojazd jeżdżący po drogach publicznych powinien spełniać normę emisji, z którą został dopuszczony do ruchu. Zawsze zachowujemy kopię oryginalnego wsadu. Cenę podajemy po rozmowie z mechanikiem.
Gdzie zdiagnozować czujnik NOx
Ciągniki z Wielkopolski i tras A2 przyjmujemy w Swarzędzu – zobacz czujnik NOx w Poznaniu. Na Dolnym Śląsku zapraszamy na Grabiszyńską: czujnik NOx we Wrocławiu.
DAF lub Scania zgłasza błąd NOx? Zadzwoń pod +48 579 777 392 – podaj kod SPN i FMI, a mechanik wstępnie oceni, od czego zacząć.