Pierwszy i drugi czujnik NOx – gdzie są i za co odpowiadają
Czujnik NOx to jeden z najdroższych czujników w nowoczesnym dieslu, a w autach z układem SCR zwykle są dwa. Pierwszy mierzy tlenki azotu, które opuszczają silnik, drugi – to, co zostaje po katalizatorze SCR. Od ich wskazań zależy dawka AdBlue i ocena sprawności całego układu. Gdy jeden z nich zaczyna podawać błędne wartości, auto może odliczać kilometry do blokady rozruchu. Wyjaśniamy, gdzie są zamontowane, jak działają i jak rozpoznać, który z nich zawiódł.
Jak działa czujnik NOx
Czujnik NOx składa się z dwóch części: sondy wkręconej w układ wydechowy i modułu elektronicznego (sterownika czujnika) połączonego z nią przewodem. Sonda zbudowana jest podobnie do szerokopasmowej sondy lambda, ale ma dodatkowe komory pomiarowe. Element ceramiczny podgrzewany jest do wysokiej temperatury, w której mierzy zawartość tlenu i tlenków azotu. Moduł przetwarza sygnał i wysyła wynik magistralą CAN do sterownika silnika lub SCR.
Ważna cecha: czujnik zaczyna mierzyć dopiero po nagrzaniu i po tym, jak w wydechu nie ma ryzyka kondensacji wody. Dlatego po zimnym starcie przez pewien czas sterownik nie korzysta z jego odczytów.
Pierwszy czujnik NOx – przed katalizatorem SCR
Zamontowany zwykle za turbosprężarką, przed lub za filtrem DPF, ale zawsze przed miejscem wtrysku AdBlue i katalizatorem SCR. Jego zadania:
- pomiar ilości NOx produkowanych przez silnik,
- dostarczenie danych do obliczenia dawki AdBlue,
- w części silników – udział w kontroli spalania i pracy EGR,
- pomiar zawartości tlenu (funkcja podobna do sondy lambda).
W niektórych konstrukcjach producent nie stosuje pierwszego czujnika, tylko wylicza ilość NOx z modelu matematycznego pracy silnika.
Drugi czujnik NOx – za katalizatorem SCR
Zamontowany za katalizatorem SCR, często blisko tłumika. Jego zadania:
- kontrola, ile NOx zostaje po redukcji – czyli ocena sprawności SCR,
- korekta dawkowania AdBlue,
- pośrednia ocena jakości płynu (w autach bez czujnika jakości w zbiorniku),
- wykrycie poślizgu amoniaku – czujnik reaguje także na amoniak.
Porównanie obu czujników
| Cecha | Pierwszy (przed SCR) | Drugi (za SCR) |
|---|---|---|
| Położenie | Za turbo, przed dozownikiem AdBlue | Za katalizatorem SCR |
| Typowe wartości | Wyższe – emisja surowa silnika | Niskie przy sprawnym SCR |
| Główna funkcja | Obliczanie dawki AdBlue | Kontrola sprawności SCR |
| Typowe kody | P2200–P2205 (bank 1, czujnik 1) | P229F i pokrewne (czujnik 2) |
| Wpływ usterki | Błędne dozowanie, czasem zmiana pracy silnika | Fałszywy błąd sprawności SCR (P20EE) |
Kody dla pierwszego czujnika, np. P2200, opisujemy w bazie błędów, a pełną kolejność diagnostyki w artykule błędy czujnika NOx.
Jak rozpoznać, który czujnik NOx jest uszkodzony
- Kod błędu – zawiera informację o numerze czujnika (sensor 1 / sensor 2), choć nazewnictwo bywa różne między producentami.
- Porównanie odczytów – na ciepłym silniku, przy stabilnej jeździe. Drugi czujnik pokazujący wyższe NOx niż pierwszy przy sprawnym dozowaniu to sygnał problemu.
- Test zasilania i komunikacji – moduł czujnika ma własne zasilanie i adres w sieci CAN; brak komunikacji wskazuje na moduł, wiązkę lub bezpiecznik.
- Grzałka – osobne kody dotyczą obwodu grzania, np. P2205 dla czujnika 1.
- Kontekst – kryształy AdBlue, olej w wydechu czy uszkodzony DPF mogą wpływać na odczyty.
Dlaczego czujniki NOx się psują
- wysoka temperatura i drgania – starzenie elementu ceramicznego i elektroniki,
- woda w wydechu przy zimnym starcie (szok termiczny elementu ceramicznego),
- zanieczyszczenia – sadza, popiół, związki z oleju,
- korozja wtyczek i uszkodzenia przewodów w nadkolu lub pod podwoziem.
Więcej o objawach przeczytasz w tekście czujnik NOx – objawy usterki.
Wymiana czujnika NOx – praktyczne uwagi
Czujnik jest wkręcony w gorący wydech i często zapieczony, a moduł elektroniczny przykręcony do nadwozia lub podwozia. Przy demontażu trzeba uważać, by nie uszkodzić gwintu. Nowy czujnik musi mieć właściwy numer części – czujniki pierwszy i drugi w tym samym aucie bywają różne i nie są zamienne, bo mają inne adresy w sieci CAN. Po montażu w części aut potrzebna jest adaptacja lub kasowanie wartości uczenia w sterowniku. Szczegółowo o wyborze części piszemy w tekście o oryginałach i zamiennikach czujników NOx.
Diagnostyka czujników NOx
Zawsze zaczynamy od diagnostyki i proponujemy naprawę – wymianę czujnika na oryginał lub sprawdzony zamiennik. Pojazd poruszający się po drogach publicznych powinien spełniać normę emisji, z którą został dopuszczony, a badanie techniczne obejmuje emisję spalin – wyłączenie SCR może sprawić, że auto przestanie spełniać te wymagania. Zawsze najpierw proponujemy diagnostykę i naprawę. Wyłączenie wykonujemy wyłącznie na życzenie właściciela, który odpowiada za sposób użytkowania pojazdu (np. sport, eksport, maszyny poza drogami publicznymi), i zawsze zachowujemy kopię oryginalnego wsadu, który można przywrócić. Opis usługi: wyłączenie czujnika NOx – cenę podajemy po diagnostyce. Obsługujemy m.in. Kraków. Zadzwoń pod +48 579 777 392 i podaj kod błędu – powiemy, którego czujnika najpewniej dotyczy.