Zawór EGR – co to jest i do czego służy?
Zawór EGR – co to jest i po co montuje się go w silniku? Skrót pochodzi od angielskiego Exhaust Gas Recirculation, czyli recyrkulacji spalin. Mówiąc najprościej: zawór EGR kieruje część spalin z powrotem do dolotu, aby silnik spalał mieszankę w niższej temperaturze. Dzięki temu powstaje mniej tlenków azotu (NOx), jednych z najbardziej szkodliwych składników spalin. W tym tekście wyjaśniamy, jak to działa, z czego składa się układ i co się dzieje, gdy zaczyna szwankować.
Zawór EGR – co to jest i jak działa recyrkulacja spalin
Tlenki azotu powstają, gdy azot z powietrza reaguje z tlenem w bardzo wysokiej temperaturze spalania. Jeśli do świeżego powietrza dodamy trochę spalin, które praktycznie nie zawierają już tlenu, mieszanka spala się wolniej i chłodniej. Mniej tlenu i niższa temperatura szczytowa oznaczają mniej NOx.
Sterownik silnika otwiera zawór EGR głównie przy niskim i średnim obciążeniu – na biegu jałowym, przy stałej jeździe w mieście czy na drodze krajowej. Przy pełnym obciążeniu, gdy potrzebna jest moc, zawór jest zamknięty, bo do spalania potrzeba jak najwięcej tlenu.
Z czego składa się układ EGR
| Element | Rola |
|---|---|
| Zawór EGR | Reguluje ilość spalin kierowanych do dolotu |
| Siłownik (podciśnieniowy lub elektryczny) | Otwiera i zamyka zawór na polecenie sterownika |
| Czujnik położenia | Informuje sterownik, jak bardzo zawór jest otwarty |
| Chłodnica EGR | Schładza spaliny płynem chłodzącym przed podaniem do dolotu |
| Przewody i kanały | Łączą kolektor wydechowy z dolotem |
| Przepustnica dolotowa (w dieslach) | Pomaga wytworzyć podciśnienie zasysające spaliny |
Różnice między zaworami sterowanymi podciśnieniem a elektrycznie opisujemy w artykule zawór EGR podciśnieniowy czy elektryczny.
EGR wysokociśnieniowy i niskociśnieniowy
W większości diesli spaliny pobierane są przed turbosprężarką i podawane za intercoolerem – to układ wysokociśnieniowy. Nowsze silniki (np. część VAG 2.0 TDI w normie Euro 6) mają dodatkowo lub zamiast niego układ niskociśnieniowy, który pobiera spaliny za filtrem cząstek, więc są one już oczyszczone z sadzy. Taki układ mniej zanieczyszcza dolot.
Dlaczego zawór EGR się zanieczyszcza
Spaliny z diesla zawierają sadzę, a w dolocie spotykają się z oparami oleju z odmy. Razem tworzą lepki nagar, który osadza się na zaworze, w kanałach i kolektorze dolotowym. Najwięcej osadów powstaje przy krótkich trasach i jeździe miejskiej, kiedy EGR pracuje intensywnie, a silnik jest zimny. Więcej w tekście nagar w kolektorze dolotowym.
Objawy niesprawnego zaworu EGR
- spadek mocy, „dziura” przy przyspieszaniu,
- czarny dym, zwłaszcza przy wciskaniu gazu,
- nierówna praca na wolnych obrotach, gaśnięcie silnika,
- check engine i tryb awaryjny,
- wyższe spalanie i szybsze zapychanie filtra DPF.
Szczegółowo objawy opisujemy w tekście zawór EGR – objawy usterki, a kody błędów – w artykule błędy EGR P0400–P0406.
EGR w benzynie i w dieslu
Recyrkulacja spalin występuje także w silnikach benzynowych, choć tam zawór zanieczyszcza się wolniej, bo spaliny zawierają mniej sadzy. W benzynie EGR pomaga dodatkowo zmniejszyć straty pompowania przy częściowym obciążeniu. Więcej w tekście EGR w silniku benzynowym.
Co zrobić z niesprawnym EGR
- Diagnostyka – odczyt błędów, porównanie położenia zadanego i rzeczywistego, kontrola przepływu powietrza.
- Czyszczenie – zaworu, kanałów i często kolektora dolotowego.
- Naprawa lub wymiana – siłownika, czujnika położenia, chłodnicy EGR.
- Wyłączenie programowe – rozwiązanie, które niektórzy właściciele wybierają po nieudanych naprawach.
Zawsze zaczynamy od diagnostyki i naprawy. Pamiętaj, że EGR jest częścią układu ograniczającego emisję NOx, a pojazd na drogach publicznych powinien spełniać normę, z którą został dopuszczony. Wyłączenie zaworu EGR wykonujemy wyłącznie na życzenie właściciela, który odpowiada za sposób użytkowania pojazdu, i zawsze z kopią oryginalnego oprogramowania, które można przywrócić. Cena usługi zaczyna się od 500 zł, ostateczną kwotę podajemy po diagnostyce.
Czy zawór EGR jest potrzebny?
Z punktu widzenia samego silnika recyrkulacja spalin nie poprawia ani mocy, ani trwałości – jest elementem układu ograniczającego emisję. Z punktu widzenia przepisów jest jednak potrzebna, bo bez niej silnik w wielu warunkach przekracza dopuszczalną emisję NOx. Nowoczesne silniki są tak skalibrowane, że EGR współpracuje z innymi układami: filtrem cząstek, katalizatorem SCR i czujnikami. Zmiana pracy jednego elementu wpływa na pozostałe, dlatego każdą ingerencję poprzedza diagnostyka całego układu.
Gdzie sprawdzić EGR
Diagnostykę i naprawy układu recyrkulacji spalin wykonujemy we wszystkich oddziałach, m.in. jako usługi EGR w Poznaniu. Zadzwoń pod +48 579 777 392, opisz objawy, a powiemy, czy problem wygląda na EGR i od czego zacząć.