Katalizator w dieslu – jak go sprawdzić i co się mierzy

Gdy mowa o katalizatorze, większość kierowców myśli o benzynowym aucie z dwiema sondami lambda. Tymczasem katalizator w dieslu działa i diagnozuje się go inaczej. To katalizator utleniający (DOC), który w nowoczesnych silnikach ściśle współpracuje z filtrem cząstek DPF i bywa kluczem do zrozumienia problemów z regeneracją. Wyjaśniamy, co i jak się w nim mierzy.

Jaką rolę pełni katalizator utleniający w dieslu

Silnik wysokoprężny pracuje na mieszance z nadmiarem powietrza, więc katalizator trójfunkcyjny, znany z benzyny, nie miałby tu sensu. Katalizator utleniający ma trzy zadania:

• utlenianie tlenku węgla i węglowodorów do dwutlenku węgla i wody,
• utlenianie części tlenku azotu do dwutlenku azotu, który pomaga w ciągłym dopalaniu sadzy w DPF i w pracy układu SCR,
• podgrzewanie spalin podczas regeneracji DPF – sterownik dotryskuje paliwo, które dopala się właśnie w katalizatorze, podnosząc temperaturę przed filtrem.

Jeśli katalizator utleniający nie działa, regeneracja DPF przestaje być skuteczna. Związek między tymi układami opisujemy w tekście układy nowoczesnego diesla – DPF, EGR i SCR.

Co mierzymy przy diagnostyce

Temperatury przed i za katalizatorem

W większości nowoczesnych diesli przed katalizatorem i przed DPF pracują czujniki temperatury spalin. Ich odczyt to podstawowe narzędzie oceny. Sprawny katalizator podczas regeneracji wyraźnie podnosi temperaturę: za wkładem jest znacznie cieplej niż przed nim, bo dopala się w nim dotryskiwane paliwo. Jeśli różnicy brak lub jest niewielka, katalizator stracił aktywność.

Zachowanie podczas wymuszonej regeneracji

Testerem uruchamiamy serwisową regenerację i obserwujemy, czy temperatura przed DPF osiąga wymagany poziom i jak szybko. Wolny wzrost lub zatrzymanie się poniżej progu wskazuje na słaby katalizator albo na problem z dotryskiem.

Przeciwciśnienie

Katalizator utleniający może być zatkany sadzą i olejem na wlocie. Pomiar ciśnienia przed wkładem i porównanie z odczytem czujnika różnicy ciśnień DPF pozwala ustalić, gdzie powstaje opór. Szczegóły w tekście pomiar przeciwciśnienia wydechu.

Oględziny endoskopem

Przez otwór czujnika temperatury przed katalizatorem ogląda się czoło wkładu. Czarna, zbita warstwa sadzy i oleju na wlocie to częsty obraz w dieslach z intensywnie pracującym zaworem EGR lub zużytą turbiną.

Parametry sterownika

Odczytujemy obciążenie filtra sadzą, czas od ostatniej regeneracji, liczbę przerwanych regeneracji, korekty wtryskiwaczy i ilość dotrysku. To pozwala ocenić, czy katalizator jest ofiarą, czy przyczyną problemów.

Interpretacja wyników

Kiedy warto zlecić sprawdzenie katalizatora w dieslu

• kontrolka DPF zapala się częściej niż kiedyś, mimo że styl jazdy się nie zmienił,
• serwisowa regeneracja nie dochodzi do końca albo trwa bardzo długo,
• po czyszczeniu DPF problem wraca po krótkim czasie,
• w spalinach czuć zapach niedopalonego paliwa, a z rury wydobywa się biały dym w czasie regeneracji,
• pojawiają się błędy temperatury spalin lub niedoładowania.

Każdy z tych sygnałów może oznaczać, że katalizator utleniający przestał pracować tak, jak powinien. Sprawdzenie go przed kolejnym czyszczeniem filtra często pozwala uniknąć wydawania pieniędzy dwa razy.

Typowe przyczyny uszkodzeń katalizatora w dieslu

• olej z turbosprężarki lub odmy,
• nieszczelne wtryskiwacze i nadmiar paliwa,
• sadza z intensywnej recyrkulacji spalin przez EGR,
• przegrzanie podczas regeneracji z nadmiarem sadzy,
• niewłaściwy olej z wysoką zawartością popiołu siarczanowego.

Gdzie kończy się katalizator, a zaczyna DPF

W wielu autach katalizator i filtr cząstek siedzą w jednej obudowie, więc kierowca widzi tylko „DPF”. W praktyce objawy problemu z katalizatorem – nieudane regeneracje, rosnąca sadza, kontrolka filtra – łatwo przypisać samemu filtrowi. Dlatego przy diagnostyce zawsze sprawdzamy oba elementy. Jeżeli zapchany jest filtr, zakres badań opisujemy na stronie diagnostyki DPF (od 100 zł), a dalsze kroki to zwykle regeneracja i czyszczenie DPF (od 700 zł).

Jak to robimy

Diagnostykę katalizatora w dieslu zaczynamy od odczytu parametrów i jazdy testowej lub serwisowej regeneracji z pomiarem temperatur. W razie potrzeby uzupełniamy ją pomiarem przeciwciśnienia i oględzinami kamerą. Usługa diagnostyki katalizatora kosztuje od 100 zł; wykonujemy ją m.in. jako diagnostyka katalizatora Poznań. Zadzwoń pod +48 579 777 392 i opisz objawy – powiemy, czy zacząć od katalizatora, czy od filtra.